AAN HET FRONT MET LUKAS DHONT

Enkele weken geleden ging ons redactielid Tijmen Govaerts aan tafel zitten met regisseur Lukas Dhont om over Coward te praten, die vandaag Film Fest Gent opent. Het leverde een fijn artikel op, dat je ook in het eerste nummer van FilmFix vindt. In dat magazine is er echter iets fout gelopen, waardoor de tekst op de derde pagina van het interview plots weer dezelfde is als in het begin. Onze oprechte excuses daarvoor.

Maar niet getreurd, de volledige en correcte tekst vind je hier op onze website. Meer nog, om onze fout goed te maken, geven we je een langere versie van het artikel. De Extended Writer’s Cut van Tijmen Govaerts, zeg maar. Geniet ervan.

“IK VLUCHT NOG ALTIJD. EN DAT IS GOED, WANT ANDERS KAN IK GEEN FILMS MEER MAKEN.”

Wie Girl of Close zag, had waarschijnlijk nooit gedacht dat de nieuwe van Lukas Dhont zich zou afspelen tijdens de Eerste Wereldoorlog. En toch is Coward volgens hem zijn meest persoonlijke film tot heden. Zelden gaf hij zich meer bloot dan aan het front. En in dit gesprek.

De oogjes van Lukas Dhont (35) zijn nog klein wanneer ik hem verras voor dit interview. De avond tevoren moest er gevierd worden. Zijn broer (en producent) Michiel is jarig én Coward, zijn derde film ondertussen, is meteen ook zijn derde Belgische Oscar-inzending. Zelf interviewde ik nooit eerder een vriend en regisseur met wie ik heb samengewerkt. Dat geldt ook in de omgekeerde richting, zegt Lukas. Een unicum.

Ik leerde hem negen jaar geleden kennen op set van zijn debuut Girl, waar ik buurjongen Lewis mocht spelen. Het viel toen onmogelijk te bedenken welke weg Lukas en zijn films zouden afleggen. Na het wereldwijde succes van Girl en Close is er nu Coward, het verhaal van Pierre (rol van Emmanuel Macchia), die zich wil bewijzen aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog. Hij ontmoet Francis (Valentin Campagne), die het moreel van de troepen opkrikt met geïmproviseerde shows. Samen proberen ze te ontsnappen aan de wreedheid van de oorlog.

Ik vertel Lukas dat hij me met de film iets heeft laten zien wat ik nooit eerder zag. Hij glundert. Doorheen het gesprek wordt duidelijk dat dit exact is wat hij van Coward verlangt.

Je vertelde me eerder dat je films beginnen bij een beeld. Hoe zag dat eruit voor Coward?

Lukas Dhont: “Dat was een amateurfoto uit de Eerste Wereldoorlog, die ik ontdekte in een Parijs antiekwinkeltje. Een beeld van jonge mannen die rokjes uit jutezakken droegen en net achter het front een theaterstukje opvoerden. Ik was meteen gehypnotiseerd en ontdekte dat mannen in alle oorlogen performances in elkaar staken, terwijl ze wachtten om te gaan vechten. Zelfs in de middeleeuwen en ver daarvoor. De vrouwenrollen werden vaak door mannen gespeeld. De foto was een modern beeld maar ook confronterend. Wanneer wij denken aan oorlog zien we niet dit soort zachtheid maar vernieling en geweld, mannen in loopgraven of op het slagveld in Ieper. Ik vroeg me af waarom ik dit beeld nog nooit had gezien.”

Heb je een antwoord op die vraag gevonden?

“We zien plots mannen die zich emotioneel uitdrukken in een setting waar verwacht wordt alles te onderdrukken. In een dagboekfragment las ik hoe de performances ook in de loopgraven plaatsvonden. Mannen speelden bijvoorbeeld ‘de moeder’, die de soldaten een nachtzoen gaf voor het slapengaan. Zo’n teder beeld wordt nog altijd als minder spectaculair gezien dan gewelddadige beelden. In een zekere zin zijn ze dus gevaarlijker.”

Bizar dat een soldaat met een rok gevaarlijker is dan een soldaat met een geweer.

“En nog steeds. Toen we Coward schreven, zei Trump dat hij het gevaarlijk vond dat jonge kinderen een boek of kunstwerk zouden zien waar drag in voorkomt. Terwijl ook in het Amerikaanse leger, tijdens al hun oorlogen, drag avant la lettre gebruikt werd om de moraal op te krikken. En dat werd ook echt omarmd!”

Hoe ben je vanuit die beelden en getuigenissen bij het verhaal terechtgekomen?

“De eerste focus waren die shows, omdat Angelo [Tijssens, co-scenarist, red] en ik het gevoel hadden dat we in een erg brutale tijd leven. Op de trein, op de bus, gewoon op straat: mensen willen verdwijnen. Dat is waar Coward in essentie over gaat: hoe mensen zoeken naar de schoonheid en absurditeit van fictie in een moment dat de realiteit te donker wordt. Van daaruit zijn we de confrontatie aangegaan met het genre van de oorlogsfilm.”

Hoe past Coward daarin?

“Ik heb een complexe relatie met het genre. Ik herkende mezelf er nooit in. Mannen krijgen er vaak een gelimiteerde plaats om zich uit te drukken. Hun waarde hangt af van de mogelijkheid om over te gaan tot geweld, wat gekoppeld wordt aan heroïek. Een soldaat die beslist dat hij geen onderdeel wil uitmaken van geweld in een tijd waarin dat verwacht wordt, dat zag je nergens. Het was onzichtbaar. Net als het liefdesverhaal. Deze film maakt dat zichtbaar. Want we weten dat het bestond.”

Voor de rollen van Pierre en Francis, de centrale personages in Coward, koos je Emmanuel Macchia en Valentin Campagne. Valentin had al wat ervaring, Emmanuel had nooit eerder voor de camera gestaan. Hoe ben je bij hen uitgekomen?

“Als de rol van Francis door een danser gespeeld moest worden, dan die van Pierre door een landbouwer. Beide beroepen hebben een zeer specifieke relatie met het lichaam. Ik heb Emmanuel leren kennen tijdens een casting op de landbouwschool. Ik voelde in zijn blik een goesting om uit te breken. En Valentin heeft hem uit zijn schulp gehaald.”

Ging dat gemakkelijk?

“Bij hun eerste ontmoeting was er veel spanning. Valentin is iemand die op de tafel wil dansen en heeft weinig schaamte. Emmanuel is het omgekeerde. Hij is zeer timide, iemand die lang nadenkt voor hij spreekt. Ik herinner mij dat Valentin de hele tijd zei, ‘Maar waarom doe jij niets?’ Emmanuel is niet iemand die voorstellen doet, geen typische acteur. Maar in zijn ogen heeft hij een enorme wereld, een ziel die al geleefd heeft. Dat bracht Valentin een rust die hij eerst niet aanvaardde maar langzaam omarmde. En die twee zijn elkaar echt graag beginnen zien.”

Op het filmfestival van Cannes kregen ze een gedeelde acteerprijs. Hoe heb je hen zo mooi op één lijn gekregen?

“Bij de repetities zeg ik nooit: ik wil deze zin exact deze manier. Soms doet dat pijn, want je hebt er lang aan geschreven. We spreken enkel over de intentie. Als je dan een scène begint te creëren, worden ze heel actief in hun verbeelding en ontwikkelen ze mee. Tegen dat alle scènes op hun plaats vallen, ken ik hun twijfels en sterktes. Ik weet wat ze nodig hebben, op ieder moment. Voor mij is regisseren iemand zo graag zien dat je er alles voor over hebt om die persoon volledig te leren kennen. Op een professionele manier, uiteraard.”

De film loopt vol jonge soldaten, zowel acteurs met ervaring als figuranten. Hoe viel al die testosteron op de set mee?

“Er was meteen een ongelooflijke magie tussen die twintig pateekes in het peloton. Dat zorgt voor de heerlijke intensiteit, maar je zag ook dat het snel kon keren. Zo was er een moment dat de groep het decor kapotsloeg, terwijl dat niet gevraagd was. Een cadeau voor die scène, maar ook beangstigend. Als die energie gevoed wordt met propaganda, kan het écht mislopen.”

Je droeg de première van Coward in Cannes op aan Émilie Dequenne, de actrice die meespeelde in Close en in 2025 stierf aan de gevolgen van kanker. Je zei dat ze in heel het maakproces van Coward aanwezig was. Hoe was dat voelbaar?

“Ik heb in mijn films veel mensen begeleid die voor het eerst acteerden. Daarnaast heb ik de kans gehad om met acteurs te werken die mij begeleid hebben, zoals Émilie. In elke take deed ze iets anders en toonde mij wat acteren is. Zoiets neem je mee.

Toen Close uitkwam, zijn we samen op tour vertrokken. Na elke vertoning gingen we slapen met twintig nieuwe verhalen van mensen die iemand hadden verloren. Ik had nooit voorzien dat die ervaring zo mooi maar ook zo emotioneel uitputtend zou zijn. We hebben dat echt samen gedragen. En toen Émilie wegviel, na een tournee waar alles over verlies ging… Dat was heel pijnlijk.”

Heb je Coward bewust hoopvoller gemaakt, zodat je niet opnieuw dat verdriet zou moeten dragen?

“Pas op, al die verhalen hebben ongelooflijk veel voor mij betekend! Dat zijn momenten van enorme erkenning. Ik voelde dat ik daarom films wil maken. Maar ik wilde wel een zachtere film. Coward hoort meer bij een jonge versie van mijzelf. Als kind waren films mijn werelden waar ik kon vluchten voor de realiteit. Aan de filmschool heb ik ontdekt waar ik voor vlucht. Die thema’s zitten diep in Close en Girl. Coward gaat over het vluchten an sich. Het is in zekere zin een veel romantischere film, met de hoofdletter R.”

Vlucht je nog steeds? Of helpen je films ergens aan te komen?

“Ik vlucht nog altijd, maar voor andere onderwerpen. Wat goed is, want anders kan ik geen films meer maken. (lacht) Ik wil niet zeggen dat ik geen momenten van geluk heb. Maar ik ben midden dertig en ontdek vrij hard mijn ouders in mijzelf. I love my parents, maar dat is ook heel confronterend. Wij zijn een generatie die voor het eerst echt praat. Ineens komt alles eruit. Vandaag gaat het veel over geweld van mannen. Het is ook echt goed dat dit aangekaart wordt. Maar soms voelt het alsof er geen handleiding komt voor een alternatieve route. In Coward is dat geweld er ook maar zie je vooral mannen die zoeken hoe ze lief kunnen hebben. Het onzichtbare zichtbaar maken.”