Focus Film Job: Gonne Vanspauwen

Kostuumontwerper en kleedster Gonne Vanspauwen bouwt gestaag aan een veelzijdig parcours binnen de filmwereld. Ze werkte mee aan uiteenlopende projecten, van kortfilm Pithead van Wannes Vanspauwen en Pol De Plecker (geselecteerd voor de Quinzaine des Cinéastes in Cannes) tot internationale coproducties zoals The Age of Magic van Peter Krüger. Eerder kleedde ze al Young Hearts van Anthony Schatteman in, en ook bij Coward van Lukas Dhont maakte ze deel uit van het kostuumteam. We spraken haar over haar parcours, haar samenwerking met regisseurs en acteurs, en de creatieve realiteit achter de schermen van kostuumwerk in film.

Je werkt als kostuumontwerper én als kleedster. Wat is het verschil?

Gonne Vanspauwen: “Als kostuumontwerper word je veel vroeger in het proces betrokken. Samen met de regisseur ontwikkel je een visie: hoe moeten de kostuums eruitzien, wat vertellen ze over de personages en de wereld van de film? Daarna ga je op zoek naar de juiste stukken — door te kopen, maar ook door zelf te ontwerpen.

Als kleedster is het werk meer uitvoerend. Je krijgt vaak een volledige kleerkast voor elk personage en beslist per scène welke outfit het best werkt. Daarbij moet je rekening houden met de onderlinge afstemming tussen personages én met de chronologie van het verhaal. In België is de kostuumontwerper niet altijd aanwezig op de set, maar ik vind het zelf net fijn om erbij te zijn. Het zorgt voor meer betrokkenheid bij het project.”

Hoe ben je in dit vak terechtgekomen? Moet je daarvoor studeren?

“Bij mij is dat eigenlijk vrij toevallig gegaan. Ik begon met kostuums voor kortfilms van vrienden, omdat het me enorm interesseerde. Via hen leerde ik een kostuumontwerper kennen van wie we kostuums mochten lenen. Zij heeft me vervolgens meegenomen naar andere projecten, en zo ben ik er stap voor stap ingerold. Er bestaan zeker opleidingen die relevant zijn, maar in de praktijk leer je ook heel veel door het gewoon te doen en ervaring op te bouwen op een set.”

Hoe verloopt de samenwerking met regisseur en acteurs?

“Het begint meestal met een gesprek met de regisseur, nadat je het scenario gelezen hebt. Je wisselt ideeën uit en legt voorstellen op tafel. Daarna ga je op zoek naar concrete stukken en volgt er een fitting met de acteur, vaak in aanwezigheid van de regisseur. Het is echt een wisselwerking, waarbij natuurlijk ook gekeken wordt naar wat comfortabel is. Acteurs moeten zich goed voelen in hun outfit om een personage overtuigend neer te zetten.”

Is er een project dat je bijzonder is bijgebleven?

“De kortfilm Pithead, waarvoor ik kostuumontwerp heb gedaan. Het verhaal speelt zich af in een surrealistische, apocalyptische parallelwereld. Dat gaf de vrijheid om een heel eigen stijl te ontwikkelen: iets dat herkenbaar is, maar toch licht vervreemdend. Dat soort projecten vind ik het leukst, wanneer je niet vastzit aan het alledaagse en echt kunt spelen.”

Wat gebeurt er met kostuums na een shoot?

“Vaak worden ze opgeslagen in de stock van het productiehuis. Bij kortfilms of reclames mag je ze soms zelf houden, wat handig is om je eigen stock uit te bouwen. Bij grotere projecten — zeker als er een vervolg mogelijk is — wordt alles zorgvuldig bewaard.”

Wat maakt het werk zo aantrekkelijk, en wat zijn de uitdagingen?

“De grootste troef is de creativiteit. Je werkt samen met veel verschillende mensen en bouwt mee aan één geheel. Je komt op plekken waar je anders nooit zou komen, je mag reizen voor je job. Maar het is ook intens. Lange dagen, onregelmatige uren, soms nachtwerk. En het is minder glamoureus dan mensen denken: soms is het veel sleurwerk om kostuums tussen locaties te verplaatsen! Bovendien kan het stressvol worden als er iets misloopt.

Op een recent project viel bijvoorbeeld een vintage kledingstuk tijdens een haardscène in het vuur. Dan moet je improviseren: we hebben een stuk voering gebruikt om het zo goed mogelijk te herstellen en te verbergen. Dat zijn spannende momenten, maar ze maken deel uit van het vak.”

3 kostuumklassiekers volgens Gonne Vanspauwen

In the Mood for Love van Wong Kar Wai (2000)

“De kostuums zijn ongelooflijk mooi en sterk gestileerd. Je voelt dat er tot in de kleinste details over is nagedacht. Ze passen perfect binnen de omgeving, dragen bij aan het visuele en versterken zo de sfeer van de film. Het was voor mij één van de eerste films waarbij ik echt onder de indruk was van kostuums.”

The Fall van Tarsem Singh (2006)

“Ik ontdekte deze film lang geleden, en het was één van de eerste keren dat ik echt bewust nadacht over kostuumontwerp. Visueel is alles heel surrealistisch: uitgesproken en ‘out there’, maar tegelijk past het volledig binnen het universum van de film. De kostuums zijn erg kleurrijk en dragen enorm bij aan de fantasiewereld. Die beelden zijn me altijd bijgebleven.”

Portrait de la jeune fille en feu van Céline Sciamma (2019)

“Een kostuumdrama mag in dit lijstje niet ontbreken, vond ik. De eenvoud maakt dit een sterk voorbeeld. De kostuums zijn hier relatief sober, maar er wordt heel doordacht gespeeld met kleur en textuur. Primaire en felle tinten steken mooi af tegen het landschap, en dat maakt het geheel visueel heel krachtig.”