RECENSIE: EBENEZER

Ti West maakt van Dickens’ kerstklassieker Hammer horror met een overtuigende Johnny Depp in de hoofdrol. Misschien geen instant voltreffer, maar visueel knap en best ontroerend.

Sommige verhalen zijn nu eenmaal beter in boekvorm, en op nog een Scrooge-film met Johnny Depp zaten we niet te wachten. Ook de slapstick-versie Scrooged (1988) met Bill Murray was geen hoogvlieger. Regisseur Ti West maakt van Ebenezer echter geen komedie, wel een gotische horror in de stijl van de Hammerfilms, met bloedrode begin- en tussentitels. Het resultaat is donker, sterk vertolkt en soms zeer emotioneel geladen, al maakt de film zich nooit helemaal los van het feit dat je dit verhaal ondertussen met je ogen dicht kent.

Even kort de plot: Kerstavond in het Victoriaanse Londen. Ebenezer Scrooge (Johnny Depp), vrekkige geldschieter en kampioen in het wegsturen van bedelaars, krijgt bezoek van de geest van zijn overleden compagnon Jacob Marley (Ian McKellen). Die kondigt drie spoken aan die Scrooge door zijn verleden, zijn onaangename heden en zijn troosteloze toekomst zullen slepen. West blijft Dickens trouw, maar voegt wat extra achtergrond toe over hoe Scrooge zo’n gierigaard werd.

De eerste trailer deed de wenkbrauwen fronsen, maar Depp is een uitstekende Scrooge, die gerust naast Albert Finney en Alastair Sim mag staan. Hij kruipt in zijn rol, krimpt zijn schouders en laat zijn stem kraken als een trap in een oud huis. Het mooiste zit in de kleine dingen: een blik die blijft hangen op een kind dat hij liever niet ziet, een hand die aarzelt boven een munt. Naarmate de geesten hem bewerken, barst het pantser niet in één grote tranentrekkende scène, maar in kleine scheurtjes.

Over de context kom je moeilijk heen. Dit is Depps eerste grote studiorol sinds Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald (2018), na het mediacircus rond zijn rechtszaak met Amber Heard. Een verhaal over een verbitterde man die vergeving zoekt en een nieuwe kans krijgt, nodigt uit tot vergelijkingen met Depps eigen situatie. Het is te makkelijk om de hele film zo te lezen, maar we zouden liegen als we zeiden dat het tijdens de finale niet door ons hoofd speelde. West voegde bovendien een kleine scène toe waarin twee vrouwen fluisteren dat Scrooge de vreselijkste man van Londen is. Ebenezer mag dan veranderd zijn, in de ogen van velen blijft hij verwerpelijk.

West komt uit het horrorgenre en dat zie je meteen. Zijn Londen is klam en steenkoud, de gangen zijn te smal en te nat, en de kaarsen flikkeren onheilspellend. Je denkt aan de oude Hammerfilms, met nevel net boven de grond en een wolk die precies op het juiste moment voor de maan schuift. West weet dat angst werkt als je ze laat aanzwellen. Hij laat Marleys verschijning dan ook rustig sluipen in plaats van zich te verlagen tot een goedkope jump scare. Eindelijk een kerstverhaal dat durft toe te geven dat het gewoon een spookverhaal is.

Voor een budget van zo’n 39 miljoen dollar ziet Ebenezer er opvallend goed uit. Kostuums, decors en effecten ogen allesbehalve B-film, en de cinematografie houdt het kleurenpalet bewust somber: vaal groen, roestig bruin, en dan plots een schijnsel van warm oranje waar je als kijker naar snakt.

Het middenstuk met de ‘Ghost of Christmas Present’ is, net als in het boek, het minst boeiend, ook al geeft Tramell Tillman er een eigen invulling aan. Aanvankelijk loopt het vlot, maar daarna begint de montage te haperen. Scènes die om adem vragen krijgen een snelle knip, andere blijven te lang hangen, en emotionele momenten krijgen niet de rust om te landen. Jammer, want waar de film zichzelf blijft, ontroert hij echt.

Bij de bijrollen hadden we graag meer gezien van Sam Claflin en Daisy Ridley. Hun personages eindigen telkens net wanneer het interessant wordt. Andrea Riseborough jaagt als ‘Ghost of Christmas Past’ de kijker de stuipen op het lijf, en Rupert Grint is perfect gecast als de onderdanige man die beseft dat het welzijn van zijn gezin afhangt van zijn baan.

Hoop niet op lachbuien. Een paar scherpe oneliners treffen doel, maar de losse komische intermezzo’s lijken uit een andere film te komen en passen niet bij de sfeer die West zo zorgvuldig opbouwt. Volwassenen die verwachten dat Dickens eens flink wordt wakkergeschud, vinden genoeg om tevreden mee te zijn, zonder dat het ooit een echte schok wordt. Depp is de reden om te gaan kijken, West de reden om te blijven zitten. Neem echter geen kleine kinderen mee, tenzij je ze graag een jaar lang met het licht aan laat slapen.

Met Johnny Depp, Rupert Grint, Daisy Ridley, Tramell Tillman, Ian McKellen. Verenigd Koninkrijk / Verenigde Staten. 1u56.