Yellow Letters: inhoudelijk relevant, maar als film te braaf

“Moge de duisternis komen,” tiert een theateractrice richting het publiek. In de risicoloze Gouden Beer-winnaar Yellow Letters is van diepe duisternis echter weinig sprake. Hooguit een schemerzone waarin het echte drama uitblijft.

Enkele jaren geleden brak Duits-Turkse cineast İlker Çatak door met Das Lehrerzimmer, genomineerd voor een Oscar. Met Yellow Letters bevestigt hij zijn status: op het Filmfestival van Berlijn won hij eerder dit jaar de Gouden Beer. Dat palmares schept hoge verwachtingen, maar die worden in dit geval slechts gedeeltelijk ingelost. Yellow Letters heeft de intenties van politiek geëngageerde cinema, maar de film blijft steken in veilige dramaturgie. 

Hoofdfiguren en partners Aziz en Derya (mooi vertolkt door Tansu Biçer en Özgü Namal) zijn idealistische theatermakers uit Ankara die geloven dat kunst de wereld kan veranderen. Wanneer ze zich kritisch uitlaten over de overheid krijgen ze elk een ‘gele brief’: een kille vorm van ontslag. Niet omdat ze uitgesproken dissidenten zijn, maar omdat er steeds minder ruimte is voor afwijkende stemmen. Çatak suggereert zo dat repressie geen uitzondering is, maar een latent risico voor iedereen.

Het komt tot financiële problemen, die het gezin dwingen om in te trekken bij Aziz’ moeder in Istanbul. Wat volgt, is een voorspelbaar traject van familiale spanningen en frustraties over een cultuursector onder druk: “Ben je een verzetsstrijder als je je inlaat met toneel?” De thematiek is relevant — vrije meningsuiting en staatsinmenging blijven brandend actueel — maar relevantie alleen draagt geen film. Wat ontbreekt, is een overtuigende narratieve uitwerking die deze ideeën echt tot leven wekt.

De film vervalt snel in conventionele scènes: ruzies aan de keukentafel, een rebellerende tienerdochter, discussies over geld. Emoties worden onderstreept door een te nadrukkelijke score, terwijl de inzichten vaak oppervlakkig blijven: “Morgen is weer een nieuwe dag.” De ontknoping, waarin het theater als symbolisch antwoord dient op de malaise, voelt eerder geforceerd dan verdiend.

Toch bevat Yellow Letters één oprecht interessante ingreep. Het verhaal speelt zich af in Ankara en Istanbul maar werd gefilmd in Berlijn en Hamburg, expliciet gepresenteerd als ‘Berlin als Ankara’ en ‘Hamburg als Istanbul’. Die vervreemding dwingt de kijker minder nationaal en meer in termen van een algemene heersende orde te denken. Niet ‘zo werkt Turkije’, maar ‘zo werken machtsstructuren’. Het is een waarschuwing dat zulke mechanismen ook in Europa kunnen opduiken.

Zoals in Dogville van Lars von Trier wordt de setting theatraal benaderd, als een speelvlak waarbij verbeelding centraal staat — wat aansluit bij het beroep van de protagonisten. Het concept is sterk, maar Çatak werkt het te weinig consequent uit om echt te boeien. Yellow Letters blijft zo hangen tussen ambitie en uitvoering: inhoudelijk relevant, maar cinematografisch onderontwikkeld. De Gouden Beer voelt eerder als een bekroning van de boodschap dan van de film zelf. Een veilige keuze voor een te brave film.

Met Özgü Namal, Tansu Biçer, Leyla Smyrna Cabas, İpek Bilgin, Aydin Işık. Duitsland/Turkije/Frankrijk, 2u08.