De horror van de echte wereld: de films van Jane Schoenbrun

Als je één ding moet weten over het werk van Jane Schoenbrun dan is het dit: het gaat steeds over hoe fictie, en dan vooral horror, onze identiteit vormgeeft. Horror kan je namelijk niet alleen de stuipen op het lijf jagen, maar ook anders over jezelf doen nadenken. 

De release van hun nieuwe queerslasher Teenage Sex and Death at Camp Miasma is de eerste mogelijkheid om het werk van Jane Schoenbrun in de Belgische zalen te ontdekken. Toch leverde die al enkele invloedrijke indiefilms af, die meer ingetogen zijn dan hun laatste film, maar op hun eigen manier ook onmiskenbaar horrorfilms.

Schoenbrun (geboren in 1987) groeide op in New York in een Joods gezin. Een groot deel van hun jeugd besteedde hen aan rondstruinen op het internet (bijvoorbeeld op Buffy The Vampire Slayer-forums) en het bekijken van horrorfilms, zo vertelt die in een interview met A Rabbit’s Foot. De filmmaker is transgender en non-binair, maar verwezenlijkte pas op hun vijfendertigstige hun transitie. Een groot deel van hun jeugd bestond uit het verkennen van fictieve werelden, omdat die beter dan de echte wereld ervaringen kunnen vatten waar Schoenbrun op dat moment nog geen woorden voor had. Horrorfilms gingen hen nauw aan het hart, onder meer omdat die vol zitten met queer- en transthema’s. Wat te denken van Psycho (1960), waarin de moordenaar een transvrouw is? Of Buffalo Bill in The Silence of the Lambs (1994), die van de lichamen van zijn slachtoffers een 'vrouwenpak' maakt. 

De eerste langspeelfilm van Schoenbrun – A Self-Induced Hallucination (2018) –  was een documentaire over internethorror, namelijk de bekende game Slenderman. Die film verkende de online gemeenschappen waarop Slenderman een invloed had. In Schoenbrun’s volgende film, We’re All Going to the World’s Fair, zal dat online gegeven een even belangrijke rol spelen. 

We’re All Going to the World's Fair

De directe inspiratie voor de eerste fictielangspeelfilm van Schoenbrun is vrij ludiek. Volgens hen was dit namelijk een man die Schoenbrun via een Wes Craven-forum vertelde dat hij in het geheim een vampier was. In de stijl van een foundfootage-horrorfilm volgt Schoenbrun een tienermeisje dat uit onvrede over haar eigen leven besluit om mee te doen aan een online occult ritueel, genaamd The World’s Fair, waarvoor ze uiteindelijk ook contact legt met een oudere man. Schoenbrun maakte deze film voorafgaand aan hun transitie – en het hoofdpersonage reflecteert de ontevredenheid die Schoenbrun toen met hun gender voelde. Omdat diegene vastzit in hun leven, vormt de online wereld een verleidelijke uitweg, zelfs als dat gevaarlijk is.

I Saw the TV Glow

Met I Saw the TV Glow verruilt Schoenbrun de wereld van het internet voor die van een televisieserie. In deze film zijn de tieners Owen en Maddy namelijk verslingerd aan The Pink Opaque, een serie die veel wegheeft van Buffy The Vampire Slayer. Beiden worstelen met hun genderidentiteit en vinden in The Pink Opaque een wereld die voor hen belangrijker is dan hun echte levens. Qua stijl evolueert deze film richting psychologische horror, zoals we bijvoorbeeld kennen van Twin Peaks of het werk van Charlie Kaufman. In I Saw the TV Glow staat Owen voor een keuze die Schoenbrun zelf ook heeft moeten maken. Kiest hij ervoor om zichzelf te blijven onderdrukken, of probeert hij te ontdekken wie hij echt is tegen alle maatschappelijke normen in? Fictie is essentieel om die tweede stap te ondernemen, omdat verzonnen verhalen ons tonen wat er allemaal mogelijk is buiten onze alledaagse leefwereld. 

En dan is er nu dus Teenage Sex and Death at Camp Miasma. Volgens Schoenbrun vormt die film het derde deel van hun ‘scherm-trilogie’. Aan De Filmkrant vertelde die dat de trilogie een metafoor voor hun transitie vormt: We’re All Going to the World’s Fair speelt zich ervoor af, I Saw the TV Glow tijdens en na Teenage Sex zou die voltooid moeten zijn. We zijn zeer benieuwd hoe dat eruit zal zien.