DOSSIER: Liminal space...wtf?

Je kunt het benauwd krijgen in vreemde ruimtes. Zuurstof genoeg, maar er is iets wat niet klopt. De omgeving is leeg, je weet niet waar je je bevindt of hoe je er geraakt bent. Elke logica ontsnapt je. Welkom in de enge wereld van Backrooms en liminal space. - PIET SONCK

Zo voelt het exact om, enigszins terughoudend, naar (the) Backrooms te kijken, de beruchte webserie uit 2022 die werd ontwikkeld door Youtuber/filmmaker Kane Parsons. De serie begon als een kortfilm op zich maar werd vanwege de succesvolle following algauw uitgebreid met een reeks episodes. Resultaat: +75 miljoen views op de teller tot nu toe. De ‘found footage’ webserie zorgde er zelfs eigenhandig voor dat de term ‘creepypasta’ terug in voege trad — zeg maar digitale scary kampvuurverhalen.

Het woord dook oorspronkelijk in 2007 op via 4Chan, een soort image-based bulletin board, dat vooral bekendheid kreeg via Internet memes. Creepypasta is een samentrekking van ‘creepy’ en ‘copypasta’ en meteen ook de perfecte omschrijving van (the) Backrooms. We volgen de penibele perikelen vanuit een fictioneel researchinstituut genaamd Async anno mid-jaren ’90. Daar bevinden zich bizarre vaalgele ruimtes (inclusief enge gedaantes en geluiden) die men probeert in kaart te brengen. Creepy as (office) hell, maar vooral zeer benauwende content!

Van webserie naar film

En nu is er dus de langverwachte filmadaptatie, geproduceerd door A24, zowat de enige productie- & distributie-studio die vandaag nog creatieve risico’s durft te nemen in Hollywood. Denk maar aan Moonlight, Everything Everywhere All at Once, Hereditary, Midsommar en de serie Euphoria.

A24 neemt alweer een beredeneerde showbusiness-gok, want creator Kane Parsons mocht plaatsnemen in de regisseursstoel, ook al is hij pas 20. En het ziet ernaar uit dat hij een filmklepper van formaat uit zijn mouw heeft geschud, zeker als we de positieve test-screenings mogen geloven en de vele “WTF?”-reacties op de opvallende trailer op social media.

Wat spreekt het publiek dan precies aan? Wel, het is vooral die eerie atmosfeer die de kijker op het puntje van hun cinema-stoel doet balanceren, perfect gevat in (lijk)bleke widescreen-beelden en gekoppeld aan een ongemakkelijke visuele stijl die een kleurloos patent lijkt te nemen op vreemde negative spaces — een filmterm die verwijst naar de ‘lege’ delen van een filmkader.

De film, die de titel Backrooms draagt, komt eind mei uit in de VS, pal in de blockbustermaand. Parsons kreeg een mooie cast bij elkaar met gevestigde waarden als Chiwetel Ejiofor, Renate Reinsve, Mark Duplass, Finn Bennett en Lukita Maxwell. Zij doen hun uiterste best om de beklemmende sfeer van de serie over te brengen op het zilverwitte doek. De officiële poster geeft dan weer perfect vorm aan de psychologische horror waar de premisse rond draait.

Liminale ruimtes… euh, wat?

Wat ons brengt bij de meer intellectueel geïnspireerde redenen waarom verhalen als deze een steeds grotere community aanspreken. Op zich is het fenomeen van ‘liminal spaces’, zoals het in de psychologie-handboeken wordt beschreven, niet helemaal nieuw. Backrooms brengt de impact van de zogenaamde ‘tussenruimtes’ echter opnieuw onder de aandacht, zeker voor een nieuwe/jongere generatie.

De ‘liminale ruimte’-theorie focust op de tussen-momenten (zowel fysiek als metaforisch) in iemands leven, gelinkt aan transitie/overgang en meestal gepaard met onzekerheid, zoals een verhuis of een andere job. Binnen dit kader zal een persoon dan bepaalde strategieën ontwikkelen en toepassen om doorheen die aanhoudende spanning te navigeren en finaal om te kunnen gaan met de nieuwe situatie.

Backrooms gebruikt die liminale ruimtes dus niet alleen als decor, maar ook als centraal horror-element. Het zijn plaatsen die hun oorspronkelijke functie hebben verloren (zoals lege kantoorpanden of verlaten winkelcentra), wat een groot gevoel van desoriëntatie en existentiële angst oproept. Bovendien wordt dit gevoel nog versterkt door het gebruik van patronen die repetitief aanvoelen, zoals het monotone gele behang of het constant gezoem van de TL-verlichting en de vertekende VHS-filter die zelfs een soort nostalgisch droombeeld naar de jaren ’90 reflecteert.

Zo krijg je als kijker het beklemmende idee dat je die drempel-ervaring, dat moment tussen oud en nieuw, mee beleeft. De ‘no clipping’-scènes, waarbij de personages letterlijk en figuurlijk uit de realiteit vallen en — schijnbaar — in een eindeloze overgangsfase vast komen te zitten, versterken dat gevoel nog meer.

Lynchiaans

Backrooms is zeker schatplichtig aan de beeldenstormer die van onnatuurlijke locaties zijn handelsmerk maakte en dan ook als de grootvader van de liminale horror kan beschouwd worden: David Lynch. Zijn onnavolgbare visuele stijl zit voor altijd op onze netvliezen gebrand dankzij de ‘Red Room’-sequenties van Twin Peaks (zowel reeks als film). Die bestaan als een soort surrealistische wachtruimte buiten de conventionele tijd en ruimte, gekenmerkt door een wit-rode vloer en donkere bordeaux-achtige gordijnen.

Andere voorbeelden zijn legio. In de sublieme Apple TV-reeks Severance roepen de eindeloze, steriele witte kantoorgangen van Lumon Industries exact hetzelfde gevoel van existentiële isolatie op. In The Shining (1980), Stanley Kubricks meesterlijke adaptatie van het gelijknamige boek van Stephen King, heb je de never ending geometrische tapijten, het ultieme winters doolhof en de haast onmogelijke lay-out van het Overlook Hotel. Recent was er ook nog de Japanse videogame-adaptatie Exit 8 (2025), die gelijkaardige ideeën op het witte doek toverde met ondergrondse tunnels van een ijl/leeg metrostation.

Krijg je het zelf benauwd in ondefinieerbare ruimtes? Geen paniek. Rustig blijven ademen is de boodschap.