RECENSIE: WAS MARIELLE WEISS

Het fileermes op de relatie gezet

Duitse cineast Frédéric Hambalek gebruikt in Was Marielle Weiss een bovennatuurlijk gegeven om een aardse vraag te onderzoeken: hoeveel eerlijkheid kan een relatie verdragen? Het uitgangspunt boeit, de twee hoofdrollen zijn juist gecast en de film durft af en toe ongemakkelijk uit de hoek te komen. Soms is dat genoeg. 

Een filmmaker die een volwassen relatie wil ontleden, heeft eerst een geschikt narratief nodig. Hambalek richt zijn camera op een getrouwd koppel van wie de dochter bij een ruzie op school een flinke klets krijgt en plots een telepathisch vermogen ontwikkelt. Marielle kan vanaf dan alles zien en horen wat haar ouders Julia en Tobias doen, ook wanneer ze niet in hun buurt is. Geen leugentje, geen overspelige gedachte en geen uitbarsting kan nog verborgen blijven.

Het is een premisse die nieuwsgierig maakt. De film beschikt plots over een mechanisme dat elke vorm van schijn of zelfbedrog onderuit kan halen. Dit paranormale gegeven zou de film moeten lanceren, maar het blijkt aanvankelijk vooral een aanmodderen te zijn. Gesprekken lijken tot weinig te leiden; Julia en Tobias reageren opvallend gelaten op het onverklaarbare dat hun gezin overkomt. De film lijkt de rijkdom van zijn eigen narratieve vondst onbenut te laten – het paranormale wordt snel het normale.

Net wanneer het enthousiasme dreigt weg te ebben voorbij een point of no return, hervindt Was Marielle Weiss echter wat evenwicht. Het flets gezinsdrama evolueert net voldoende in de richting van het absurde, waarbij Hambalek gaandeweg ontdekt dat humor een bijzonder geschikt wapen is. De film wordt geestiger, gemener en daardoor interessanter.

Dat blijkt onder meer uit een scène waarin Julia zich eindelijk overgeeft aan een affaire met een collega. Terwijl zij zich laat gaan, weet ze dat Marielle haar kan horen. Tijdens haar orale bevrediging acht ze het dan ook nodig om even toe te lichten dat seks een heel natuurlijk iets is. Het hierop volgende fronsen van de op zijn knieën gezeten collega deed ons grinniken. Een duim omhoog voor Hambalek die voldoende durf aan de dag legt in de verbeelding van geflirt en seksualiteit, waar andere filmmakers algauw te braaf te werk zouden gaan. Ook Tobias' escalerende machtsstrijd met een irritante ondergeschikte op kantoor levert enkele aangename ongemakkelijke confrontaties op. Die machtsstrijd mondt uit in een geinig handgemeen. Het zijn precies die momenten waarop de film scherper wordt. Morele twijfel, sociale gêne en zwarte humor blijken uitstekende instrumenten om een relatie bloot te leggen.

Julia en Tobias functioneren daarbij als twee houdingen binnen een relatie. Julia zoekt bevestiging en lichamelijke vrijheid, Tobias klampt zich vast aan controle en autoriteit. Dat maakt hen soms eerder symbolen dan mensen van vlees en bloed, maar beide acteurs weten hun personages voldoende geloofwaardigheid mee te geven. Julia Jentsch speelt Julia als een vrouw die tegelijk gesloten en sensueel is, iemand die beseft dat de gloriejaren achter haar liggen en daarom des te harder naar nieuwe verlangens grijpt. Felix Kramer maakt van Tobias een kleinzielige macho die voortdurend gezag probeert uit te stralen, maar zelden serieus genomen wordt. 

Dat Was Marielle Weiss de kijker kan boeien, heeft ook te maken met de herkenbaarheid van zijn onderwerp. Vrijwel iedereen begrijpt hoe kwetsbaar vertrouwen binnen een relatie is en hoe kleine leugens het dagelijkse samenleven draaiende houden. Hambalek vergroot die spanningen uit via een leuk uitgangspunt – telepathie als narratief middel om de maskers van zijn personages af te rukken.

Toch raakt de film er enkel met de hakken over de sloot. Het camerawerk is weinig inspirerend, waardoor er visueel nauwelijks iets te rapen valt. Alle middelen staan in dienst van het zo vlot mogelijk verteld krijgen van het verhaal. Filmische stijl blijkt secundair. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar het maakt de film zelden spannend op cinematografisch vlak. De logic police had ook graag een woordje gehad met de filmmaker, want er vallen – niet onlogisch met een bovennatuurlijk plotgegeven – enkele vakkundig genegeerde plotgaten aan te duiden. We hadden Hambalek graag nóg wat verder zien gaan in het ongemak – Carnage van Roman Polanski toont een gelijkaardig ongemak tussen zogezegd ethische volwassenen, maar dan uitgewrongen tot het niet meer lief is. Komt daar nog bij dat Marielle’s verhaal geen degelijke conclusie kent. Er wordt te regelmatig met de pet naar de film gegooid.

Was Marielle Weiss blijft daardoor hangen tussen geslaagde satire en gemiste kans. De film bezit een verhaal met een leuk uitgangspunt, enkele genietbare ongemakkelijke scènes en twee kwalitatieve hoofdrolspelers. Maar de steken vallen vrij vaak en luid, en het is allemaal iets te weinig cinema. 

Met Julia Jentsch, Felix Kramer, Laeni Geiseler, Mehmet Atesci, Moritz von Treuenfels. Duitsland, 1u26.