Jane Pollard & Iain Forsyth over 'Broken English'

In 2014 nam het Britse kunstenaarsduo Jane Pollard & Iain Forsyth in hun eerste langspeelfilm 20,000 Days on Earth rockgod Nick Cave onder de loep. Nu wuiven ze in Broken English het muzikale icoon Marianne Faithfull waardig uit. Al was dat laatste niet de bedoeling.

Jane Pollard en Iain Forsyth wisten dat ze een risico namen toen ze ingingen op het voorstel om een biografische film te maken over Marianne Faithfull. De zangeres/actrice/iconische sixties-figuur sukkelde sinds de pandemie ernstig met haar gezondheid en had een periode in het ziekenhuis achter de rug. Maar het Britse kunstenaarskoppel wou de kans niet laten liggen. Faithfull is tenslotte één van de uitzonderlijke vrouwen die de te vaak uitgedeelde stempel ‘icoon’ verdienen. Zoals ook blijkt uit de vele anekdotes die ze in Broken English oprakelt, ook al raakt ze geregeld in ademnood.

Het zou zoals gevreesd Faithfulls grande finale worden. Ze overleed begin vorig jaar, een emotioneel afscheid van een vrouw die een diepe indruk heeft nagelaten. De film was gelukkig voldoende afgewerkt, maar haar overlijden blijft nazinderen. “We missen haar enorm,” zucht Jane Pollard. “Ze was zo geestig, en ze was een goeie vriend geworden. Ik vind het nog altijd moeilijk om over te praten.”

Heeft haar dood een impact gehad op Broken English als film?

Pollard: Nee. We wilden de film niet plots veranderen.

Iain Forsyth: Het mocht vooral geen In Memoriam worden. Dit is de film die we hadden gemaakt als Marianne wel nog had geleefd. Op de finale speech van Tilda Swinton na.

Pollard: Tilda nam na het nieuws van Mariannes overlijden trouwens zelf het initiatief. “We moeten die speech meteen opnemen,” zei ze. Het gaf ons de kans om haar dood mee in de film te verwerken en haar dan toch nog de laatste scène te geven. Het was ook altijd de bedoeling om te eindigen met dat optreden.

Tilda Swinton speelt in de film de Toezichthouder van het Ministry of Not-Forgetting, een fictief instituut dat de mythologie rond iconische figuren onderzoekt en corrigeert. Hoe zijn jullie op dat idee gekomen?

Pollard: We wisten van bij het begin dat we het portret wilden schetsen van een oudere artiest die terugblikt op haar leven en die in contact treedt met de mensen die ze in het verleden was geweest. We hadden het losse concept om Marianne ergens in een ruimte te zetten waar ze op een scherm fragmenten uit vroegere interviews of optredens kon zien, terwijl iemand haar daar vragen over stelde. Het Ministerie is daaruit voortgevloeid. We moesten die ruimte beschrijven aan onze art director en onze cameraman, en we zeiden constant dat het een nieuwe overheidsinstelling was. Uiteindelijk begonnen we het The Ministry of Not-Forgetting te noemen.

Jullie slagen erin om ook de minder fraaie momenten uit haar leven aan te raken zonder in sensatiezucht te vervallen. Hoe hebben jullie dat aangepakt?

Forsyth: Onze benadering bij dit soort films heeft veel raakpunten met schilders of fotografen die een portret maken. Ik bedoel daarmee dat we niet de ambitie hebben om louter de biografische details van iemands leven af te werken, van de wieg tot het graf. Onze visie is breder.

Pollard: We zijn ook geen paparazzi die proberen om iemand op een onbewaakt moment te verrassen. Ik heb al veel reportages over Marianne gezien waar de makers opzettelijk momenten gebruiken waar ze een beetje kwaad is. Dat vinden wij niet interessant. We maken ons allemaal wel eens kwaad. Die momenten zeggen niets over de artiest die ze is of haar creatieve leven.

Forsyth: Al de beste portretten uit de kunstgeschiedenis zijn gemaakt met de medewerking van hun onderwerp. Denk aan de fabuleuze portretten door [de schilder] Lucian Freud. De mensen die voor hem poseerden, vormden een integraal deel van het proces.

Pollard: Soms moesten ze daar zitten terwijl hij het patroon van de sofa schilderde, of de planken vloer. (lacht)

Forsyth: Omdat hij van mening was dat hun aanwezigheid een invloed had op de ruimte en dus op het portret.

Marianne had ernstige gezondheidsproblemen. Hoe konden jullie daarmee rekening houden?

Pollard: We moesten in segmenten draaien. Alle scènes met haar en George MacKay [die de Archivaris speelt die haar interviewt] hebben we drie jaar geleden al gedraaid. We moesten elk moment grijpen dat we konden krijgen. Toen Marianne zich goed genoeg voelde om te zingen, hebben we haar meteen een dag naar de studio gevraagd voor die laatste scène. We hadden Broken English nooit kunnen maken zonder de koppige steun van onze producenten, die ons lieten werken zonder dat we zelf goed wisten wat de thema’s van de film zouden zijn.

Stonden jullie op die manier niet voortdurend voor verrassingen?

Pollard: Ja, maar daar houden we net van. Neem nu het moment waarop George haar de krant voorlegt met het artikel over het Redlands-schandaal [toen Faithfull samen met Mick Jagger en Keith Richards gearresteerd werd wegens drugsbezit]. “Daar ga ik niet over praten,” zegt ze, en plots voegt ze daar een heel eigenaardige zin aan toe: “Toon het maar aan hen.” Wij hadden geen idee wie ze daarmee bedoelde. Ons? Het publiek? En dan beseften we aan wie we het konden tonen: jonge vrouwen uit de kunst- en muziek- en filmwereld van vandaag. Mensen zoals Bat for Lashes, Sophie Fiennes, Harriet Vyner en Katie Hassel. We konden hen commentaar laten geven op die gebeurtenis, en duidelijk maken hoe de perceptie veranderd is.

Vandaag staat Marianne Faithfull te boek als een feministisch icoon…

Forsyth: (onderbreekt) Ze was waarschijnlijk kwaad geworden als ze je dat had horen zeggen. (lacht)

Pollard: Al is het wel zo dat zij en Anita Pallenberg [kunstenares/actrice/model uit de kring van de Rolling Stones] voorop liepen in het feminisme. Ze voegden de daad bij het woord, terwijl de meeste anderen het bij discussiegroepen hielden. Ze waren vrij. Ze waren stijlvol. Ze zeiden wat ze dachten. Ze namen drugs. Ze trokken zich niets aan van autoriteit. Ze deden niet braafjes wat hen opgedragen werd. En dus vormden ze een bedreiging. Zonder Marianne Faithfull is er vandaag geen Billie Eilish of Miley Cyrus.

Is het dan niet triest dat veel mensen geen benul meer hebben van wie Marianne Faithfull is?

Forsyth: We hopen echt dat onze film een publiek kan bereiken dat verder reikt dan haar fanbasis of zelfs verder dan de mensen die wel liedjes van haar kennen maar zichzelf niet noodzakelijk een fan noemen. We zouden het fantastisch vinden als Broken English mensen bereikt bij wie haar naam zelfs geen belletje doet rinkelen. Wij vinden dat dit verhaal gehoord mag worden, los van al de verhalen die al over haar verteld zijn. Misschien is het op dit moment zelfs best dat je een film over Marianne Faithfull bekijkt met een schone lei.

IN DE ZALEN VANAF 24 JUNI