RECENSIE: Broken English
“Esse est percipi” luidt de slogan van het gebouw dat we aan het begin van Broken English betreden. In het Nederlands: “Zijn is waargenomen worden”. Welkom in The Ministry of Not-Forgetting, een fictief instituut dat het leven en de nalatenschap van bekende figuren onder de loep neemt. Het doel: misverstanden rechttrekken, vooroordelen corrigeren, leugens ontkrachten, mythes doorprikken.
Het Ministerie oogt ouderwets en stoffig, maar het is pas opgericht. En de centrale gast met wie het zijn activiteiten wil opstarten, is Marianne Faithfull. Een terechte keuze, want als er één Brits cultureel icoon is dat de voorbije eeuw de speelbal is geweest van de publieke opinie en toch altijd haar eigen weg heeft gezocht, dan is zij het wel.
Midden jaren 1960, aan het prille begin van haar carrière, was ze de frêle nachtegaal die folksongs en broze liedjes als As Tears Go By kweelde — “my song”, noemt ze het. Tegen het einde van het decennium raakte ze verslaafd en stond ze in de ogen van het grote publiek symbool voor de excessen en de morele verloedering van de swinging sixties. Maar Faithfull bleef zichzelf koppig heruitvinden, te beginnen met het album dat zijn naam heeft geleend aan deze film, en haar reputatie als grande dame is nadien enkel blijven groeien.
De unieke insteek die regisseurs Jan Pollard & Iain Forsyth verzinnen om dat woelige leven in kaart te brengen, werkt wonderwel. De wisselwerking tussen heden en verleden, en de manier waarop dat verleden blijft doorwerken, is een thema dat het duo altijd al beziggehouden heeft. Denk maar aan het einde van 20,000 Days on Earth, waar ze diverse optredens van Nick Cave met zijn Bad Seeds door elkaar monteerden. Broken English brengt een variatie: we zien hoe een Archivaris (rol van George MacKay) allerlei videofragmenten, foto’s en knipsels voorlegt aan Faithfull en haar daar vragen over stelt. Soms heeft ze daar een geweldig verhaal over te vertellen, soms spreekt haar pertinente stilte boekdelen. Ze is slecht te been — rolstoel, beademing — maar ze blijft altijd haar minzame zelf.
De hiaten vangen Pollard & Forsyth op door anderen aan het woord te laten, over Faithfull of over wat ze doorstaan heeft. Covers van haar songs maken de hommage compleet, al is de film zeker geen zaligverklaring. Wat naar voren komt, is een compleet portret van een vrouw die haar hele leven tegen de wind heeft moeten fietsen en moest opboksen tegen een bekrompen en seksistische wereld. De stukjes interviews met journalisten (onder wie onze eigen Zaki) doen je tenen krullen. Maar ze wist heel goed wat ze wou en heeft zich nooit heeft laten kennen.
Marianne Faithfull overleed op 30 januari 2025. Ze was 78 jaar oud. Broken English wist nog net haar laatste performance te capteren, daar in de studio. De song: Misunderstanding, uit haar 20ste album Negative Capability. Ze had geen gepaster lied kunnen kiezen als zwanenzang. “Misunderstanding is my name / What I am is not a game”. Wat een artiest. Wat een persoon.
Met Marianne Faithfull, George MacKay, Tilda Swinton, Zawe Ashton, Derek Jacobi. Verenigd Koninkrijk, 1u38
